cze
18

Dobre praktyki modelowania architektury korporacyjnej

Źródło: Andrzej Sobczak
Print Friendly

Procesu tworzenia architektury korporacyjnej nie da się zautomatyzować. W znacznym stopniu przypomina on bowiem prace o charakterze twórczym (niektórzy wręcz mówią o sztuce tworzenia architektury korporacyjnej).

Z drugiej strony – podchodząc do zagadnienia od strony inżynierskiej można zebrać zbiór dobrych praktyk nt. modelowania architektury korporacyjnej, które sprawdziły się w różnych przedsięwzięciach i o których piszą uznane podejścia (takie jak TOGAF oraz ArchiMate).

Podzieliłem te praktyki na trzy grupy – tak jak wyglądają etapy pracy nad modelami architektonicznymi (tj. przygotowanie przedpola, właściwa praca, reasumpcja i zebranie doświadczeń). Przy czym praktyka wskazuje (a szkoda), że w 90% przypadków przechodzi się od razu do punktu drugiego, a na koniec pomija punkt trzeci.

Zanim przystąpisz do modelowania:

  • Potwierdź jaki jest cel rozpoczęcia prac nad architekturą korporacyjną – od tego zależy jakie modele są potrzebne i jaki jest niezbędny poziom ich szczegółowości.
  • Precyzyjnie zdefiniuj zakres korporacji (ang. Enterprise), dla którego będziesz tworzył modele architektoniczne – wykorzystując do tego celu cztery wymiary (obszar geograficzny, horyzont czasu, domeny architektoniczne, poziom szczegółowości w poszczególnych domenach).
  • Pamiętaj, że tworzenie architektury korporacyjnej jest procesem iteracyjnym, nie musisz w danej iteracji objąć wszystkiego – jest to najszybsza metoda do zakończenia katastrofą przedsięwzięcia architektonicznego.
  • Zidentyfikuj kluczowych interesariuszy architektury korporacyjnej i na podstawie rozmów z nimi określ ich troski/potrzeby. Będą one podstawą do określenia jakie punkty widzenia (ang. viewpoint) i jakie widoki (ang. view) są niezbędne.
  • Od samego początku edukuj przyszłych odbiorców modeli  architektonicznych (zwłaszcza po stronie biznesowej) – dla wielu z nich może to być duża zmiana kulturowa – przejście od tekstu pisanego do diagramów. Pomyśl o wprowadzających warsztatach dla nich.
  • Przekonaj organizację, że warto zrezygnować z tworzenia modeli w przysłowiowym „MS Power Point”, przy pomocy mocno niedookreślonych „prostokątów, kwadratów i kółek” na rzecz spójnego, ułatwiającego komunikację (zarówno wewnątrz IT jak i na linii biznes-IT) języka do modelowania architektury korporacyjnej jakim jest ArchiMate.
  • Wskaż kluczowym interesariuszom, jakie korzyści daje zastosowanie języka ArchiMate w porównaniu z BPMN oraz UML, ale pokaż także jakie związane są z nim ograniczenia (podkreśl jego komplementarność w stosunku do BPMN oraz UML).
  • Wybierz narzędzie informatyczne (repozytorium architektoniczne) wspierające tworzenie modeli architektonicznych (zastanów się np.: czy będziesz potrzebował wersjonowania modeli, wsparcia dla pracy grupowej, prowadzenia analiz what-if, wprowadzania własnych obiektów do modelu, itp.).
  • Zastanów się czy i jakie modele referencyjne (np. branżowe) chcesz zastosować podczas tworzenia modeli architektury korporacyjnej. To może rzutować na przyjęty sposób modelowania.
  • Sprawdź, czy ktoś wcześniej nie prowadził już w danej organizacji prac związanych z architekturą korporacyjną. Być może istnieją już modele, które da się wykorzystać podczas Twoich obecnych prac.
  • Doprecyzuj – zarówno dla architektury strategicznej jak i segmentów – metamodel zawartości (content metamodel) i zatwierdź go z interesariuszami. Może się okazać, że będziesz musiał uwzględnić typy obiektów pochodzące z różnych ram architektonicznych (np. TOGAFa ale także Siatki Zachamana). Pamiętaj, że to model zawartości będzie podstawą do sprawdzenia, czy stworzone modele zawierają wszystkie niezbędne informacje.
  • Postaraj się przekonać interesariuszy, że warto rozpocząć od opisania architektury biznesowej, zarówno dla stanu bazowego (as-is) jak i docelowego (to-be), a dopiero potem przejść do modelowania architektury IT (obejmującej dane, aplikacje i infrastrukturę techniczną).
  • Podkreślaj, że tworzenie architektury korporacyjnej dla organizacji nie może być utożsamiane z (najlepszymi nawet) modelami – to przede wszystkim wdrożenie ładu architektonicznego oraz podejmowanie kluczowych decyzji na bazie wiedzy zawartej w repozytorium architektonicznym.

W trakcie modelowania:

  • Podczas modelowania uwzględniaj stworzone wcześniej pryncypia architektoniczne oraz (o ile istnieje) Wizję architektury.
  • Nie staraj się modelować wszystkich szczegółów organizacji. Pamiętaj, że modele architektury korporacyjnej nie mają zastąpić projektów szczegółowych baz danych czy też systemów informatycznych.
  • Pamiętaj, że tworzenie opisu stanu bazowego (as-is) nie jest tożsame z inwentaryzacją organizacji. Jego zakres musi być dopasowany do planowanego stanu przyszłego (to-be).
  • Pamiętaj, że tworzenie opisu stanu docelowego (to-be) powinno być przeprowadzone na takim poziomie szczegółowości, aby na tej podstawie możliwa była do opracowania strategia przejścia (pomiędzy stanem bazowym a docelowym) i planu migracji.
  • Poziom szczegółowości dla poszczególnych architektur powinien być taki, aby możliwe było opracowanie analizy luk (ang. gap analysis), używanej przy tworzeniu strategii przejścia (pomiędzy stanem bazowym a docelowym) i planu migracji.
  • Zwróć szczególną uwagę, na architektury pośrednie – może się okazać, że po ich utworzeniu, stan docelowy (to-be) jest zbyt ambitny i trzeba będzie go zmienić.
  • Prowadź tzw. log architektoniczny, w którym będziesz dokumentował podjęte decyzje architektoniczne.
  • Siłą architektury korporacyjnej są relacje międzydomenowe (tj. pomiędzy domeną biznesową a aplikacji, pomiędzy domeną aplikacji a techniczną). ArchiMate umożliwia w prosty sposób ich tworzenie. Uwzględnij to podczas modelowania – pokażesz wówczas prawdziwą korzyść płynącą z wdrożenia architektury korporacyjnej.
  • ArchiMate 2.0 daje możliwość powiązania komponentów architektonicznych (typu: proces, usługa, komponent aplikacyjny, obiekt danych, element infrastruktury itp.) z obiektami realizacyjnymi (typu: projekt). Wykorzystaj to przy modelowaniu – łatwiej będzie Ci opracować strategię przejścia.
  • Pamiętaj, że każda z domen architektonicznych (biznesowa, danych, aplikacji i techniczna) może być zamodelowana na różnym poziomie szczegółowości – wszystko zależy od potrzeb interesariuszy i celu tworzenia architektury korporacyjnej.
  • Zacznij od architektury strategicznej, a następnie zejdź niżej – na poziom segmentów (dbając cały czas o zachowanie spójności z poziomem strategicznym).
  • Zweryfikuj kompletność modeli z opracowanym przez Ciebie wcześniej metamodelem zawartości.
  • Staraj się maksymalnie często konsultować swoje prace z interesariuszami. Szlifowanie szczegółów modeli „w ukryciu” przed nimi spowodować może, że na sam koniec Twoich prac dowiesz się, że jakiś czasu temu zmieniły się kluczowe decyzje organizacyjne, ale „zapomniano” Cię o nich poinformować. W tym celu organizuj np. przeglądy architektoniczne, na które będziesz zapraszał ludzi zarówno z IT jak i z biznesu.
  • Zorganizuj spotkanie z działem IT oraz kierownikami projektów IT, którzy są odpowiedzialni za rozwój systemów informatycznych – przekonaj ich, że tworzone przez Ciebie modele mogę przydać im się podczas prac nad nowymi systemami (lub rozwojem już istniejących rozwiązań).

 Po zakończeniu modelowania:

  • Zrób prezentację podsumowującą dla kluczowych interesariuszy (zwłaszcza tych po stronie biznesowej), na którą przygotujesz przydatne dla nich widoki z repozytorium architektonicznego.
  • Opublikuj stworzone modele w wewnętrznej sieci organizacji – wykorzystując do tego celu np. korporacyjny intranet lub wiki.
  • Zbierz doświadczenia, które zebrałeś i je udokumentuj. Przydadzą Ci się one w kolejnej iteracji. Sprawdź zwłaszcza, czy nie trzeba udoskonalić metamodelu zawartości.

Andrzej Sobczak

Profesor, kierownik Zakładu Zarządzania Informatyką w Instytucie Informatyki i Gospodarki Cyfrowej SGH. Ma ponad 8 letnie doświadczenie we wdrażaniu koncepcji architektury IT i architektury korporacyjnej. Posiada certyfikaty TOGAF 8/9, ArchiMate 2.0, ITIL, MSP.

Polecane wpisy

TAGI DLA WPISU

Dodaj komentarz

W celu wzięcia udziału w dyskusji jako zalogowany użytkownik możesz zalogować się poprzez jeden z poniższych serwisów.

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Captcha Captcha Reload

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>